У Міністэрстве аховы здароўя адбыўся брыфінг для журналістаў, на якім эксперты выказалі сваё меркаванне па пытаннях вакцынапрафілактыкі, правядзення закупак лекавых сродкаў і г. д.

Ад імя Мінздароўя начальнік аддзела медыцынскай дапамогі маці і дзецям галоўнага ўпраўлення арганізацыі медыцынскай дапамогі і экспертызы Міністэрства аховы здароўя Людміла Лёгкая выказала шчырыя спачуванні сям'і з Ганцавіцкага раёна ў сувязі з вялікай стратай – смерцю дзіцяці.

Пасля няшчаснага выпадку Міністэрствам аховы здароўя была створана спецыяльная камісія, праведзена ацэнка якасці аказання меддапамогі на ўсіх этапах, выпадак разгледжаны на лячэбна-кантрольным савеце міністэрства. Камісіяй не ўстаноўлена парушэнняў тэмпературнага рэжыму пры транспартаванні і захоўванні вакцын названых серый. Па выніках расследавання сітуацыі фактаў, якія ўскосна і прама пацвярджаюць парушэнне тэхнікі ўвядзення вакцын і выканання санітарна-супрацьэпідэмічных патрабаванняў, выяўлена не было. Працягваецца дзейнасць іншых кампетэнтных органаў па расследаванні факту смерці дзіцяці.

Камісія прыйшла да высновы, што верагоднай прычынай крытычнага стану, які прывёў да смерці дзіцяці, з'явілася анафілаксія, якая развілася з прычыны паталагічнай рэакцыі на адэкватна прызначаны і правільна ўведзены лекавы сродак – вакцыну, што патрабуе дадатковага ўдакладнення пасля атрымання вынікаў судова-медыцынскай экспертызы.

Як патлумачылі спецыялісты, развіццё паталагічнага працэсу, які прывёў да крытычнага стану, было непрадказальным. На жаль, але на ўвядзенне вакцын, як і любых лекавых сродкаў, могуць быць розныя рэакцыі. Так, бываюць поствакцынальныя рэакцыі – змены стану, якія развіваюцца пасля ўвядзення вакцыны і праходзяць самастойна на працягу невялікага прамежку часу. Яны, як правіла, не ўяўляюць пагрозы, не прыводзяць да ўстойлівага парушэння здароўя. Поствакцынальныя ўскладненні сустракаюцца значна радзей: па інфармацыі большасці навуковых крыніц, гэта адзін выпадак на некалькі сотняў тысяч. Што да развіцця ўскладненняў на ўвядзенне вакцыны супраць коклюшу, дыфтэрыі, слупняку, іх частата складае адзін выпадак на 750-800 тыс. «На жаль, ні адна з вакцын не з'яўляецца абсалютна бяспечнай, яны ўсё маюць пэўную ступень рэактагеннасці (могуць выклікаць постпрышчэпкавыя рэакцыі і ўскладненні)", - сказала прадстаўнік Міністэрства аховы здароўя.

Нягледзячы на ​​магчымыя ўскладненні пры ўвядзенні вакцын, паводле Людмілы Лёгкай, сучасная медыцына прызнае значную перавагу іх карысных уласцівасцяў для зніжэння магчымых наступстваў хваробы. «Мы, як урачы, якія досыць доўга прапрацавалі ў практычнай ахове здароўя, можам сказаць: у дачыненні да ўсіх хвароб, супраць якіх робяцца прышчэпкі, верагоднасць захворвання застаецца рэальнай. І зыходы бываюць розныя», - адзначыла начальнік аддзела.

Начальнік аддзела лічыць, што перш чым прыняць абдуманае рашэнне, бацькам неабходна мець інфармацыю пра рызыкі і карысць вакцынацыі, пра наступствы інфекцыйных захворванняў. Аб'ектыўную, даступную, абгрунтаваную інфармацыю бацькі павінны атрымліваць ад медработніка, з якім неабходна наладзіць дыялог. Такое ўзаемадзеянне дапаможа пазбегнуць негатыўных наступстваў. "З нашага пункту гледжання, прадастаўленне інфармацыі пра вакцынацыю неспецыялістам у выглядзе неабгрунтаваных разваг на тэму, ставіць пад сумнеў эфектыўнасць адпрацаванай гадамі сістэмы прафілактыкі вакцынакіруемых інфекцый, якая з'яўляецца гарантам забеспячэння санітарна-эпідэмічнай бяспекі», - сказала яна.

Пра тое, што антыпрышчэпкавыя кампаніі могуць прывесці да зніжэння калектыўнага імунітэту, распавяла журналістам і намеснік начальніка аддзела гігіены, эпідэміялогіі і прафілактыкі Міністэрства аховы здароўя Іна Карабан. «Сітуацыя, якая складваецца з асвятленнем гэтых пытанняў у СМІ, сацсетках, выклікае занепакоенасць не толькі ў эпідэміёлагаў, але і педыятраў. Яна можа прывесці да неспрыяльных наступстваў. На працягу апошніх дзесяцігоддзяў розныя антыпрышчэпкавыя кампаніі прыводзілі да таго, што рэзка зніжаўся калектыўны імунітэт супраць тых ці іншых інфекцыйных захворванняў, а гэта ў сваю чаргу прыводзіла да таго, што дзясяткі людзей паміралі», - дадала намеснік начальніка.

Нагадаем, што ў 1995-1996 гадах у Беларусі антыпрышчэпкавыя кампанія прывяла да таго, што колькасць вакцынаваных супраць дыфтэрыі, слупняку зменшылася да 60-70%. У выніку ў 1995 годзе на дыфтэрыю захварэлі 552 чалавекі, 22 загінулі, у тым ліку 6 дзяцей. Сітуацыя з адзёрам, якая склалася зараз у некаторых краінах, яшчэ адзін яркі доказ: пры зніжэнні калектыўнага імунітэту супраць таго ці іншага захворвання яно вяртаецца і выклікае эпідэмію. Ва Украіне ў 2018 годзе вярнулася дыфтэрыя, зараз там зарэгістравана ўжо 8 выпадкаў захворвання, 5 з іх узніклі ў адной сям'і, члены якой не былі вакцынаваныя. Што да коклюшу, у выніку антыпрышчэпкавай кампаніі ў 20-м стагоддзі ў развітых краінах знізілася колькасць вакцынаваных да 31%. У выніку захварэлі на коклюш больш як 100 тыс. чалавек, 36 дзяцей памерлі.

Пасля такіх эпідэмій насельніцтва ўсведамляла, што вакцынацыя з'яўляецца самай эфектыўнай мерай прафілактыкі інфекцыйных захворванняў. Гэтую думку падтрымала і загадчыца кафедры дзіцячых інфекцыйных хвароб Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэту Аксана Раманава. Яна адзначыла, што коклюш небяспечны для дзяцей у першыя гады жыцця, асабліва да года, калі нованароджанага не паспяваюць прышчапіць, а хтосьці ў сям'і пераносіць гэтае захворванне. Цяжка працякае гемафільнай інфекцыя, якая больш за ўсё небяспечная для дзяцей да пяці гадоў. «Літаральна вясной у дзіцячую інфекцыйную бальніцу ў Мінску перавялі дзіця з Брэста, у якога была гэтая інфекцыя. Усе ўрачы задавалі пытанне, чаму малому не зрабілі прышчэпку. У дзіцяці развілася вострая хвароба нырак, і яно стала інвалідам: выдаленая канечнасць.

Прычыны пастаўкі незарэгістраванай у Беларусі вакцыны «Эупента» патлумачыла на брыфінгу начальнік упраўлення фармацэўтычнай інспекцыі і арганізацыі лекавага забеспячэння Міністэрства аховы здароўя Людміла Рэуцкая. Яна адзначыла, што «ў нашых прэс-рэлізах мы спрабавалі пастаянна захоўваць карэктнасць у дачыненні да нашага традыцыйнага пастаўшчыка імунабіялагічных прэпаратаў. На жаль, выклікалі, напэўна, гэтым пэўныя абмеркавання ў СМІ. У сувязі з гэтым вымушаны ўсё-ткі прывесці некаторыя факты, якія, можа быць, не надта хацелася б агучваць. У 2017 годзе ў Беларусі ўзнікла крытычная сітуацыя з пастаўкай вакцыны АКДС з Расіі – ад традыцыйнага партнёра і пастаўшчыка. На жаль, практычна штогод выяўляліся праблемы з якасцю вакцыны. Асобныя серыі не дапускаліся да медыцынскага ўжывання ў Беларусі, бракаваліся. Аналагічныя факты адзначаліся і ў Расіі з боку Расздраўнагляду. А сітуацыю, якая ўзнікла ў 2017 годзе ў сувязі з пастаўкай у краіну бракаванай вакцыны, Міністэрства аховы здароўя вымушана было разглядаць як надзвычайную эпідэмічнага характару. Бо яна пагражала зрывам не проста нацыянальнага календара прышчэпак, але і вяла за сабой магчымае распаўсюджванне смяротных інфекцый. У прыватнасці, 12 студзеня была забракаваная чарговая партыя вакцыны АКДС, якая паступіла па плане пастаўкі 2016 года. У ампулах утрымліваліся староннія ўключэнні цёмнага колеру. Гэтая серыя вакцыны была вернута пастаўшчыку і ў наступным не была замененая на якасную (была адмова ў пастаўцы).

У красавіку 2017 года "Белфармацыя" падпісала кантракт на чарговую пастаўку па плане 2017 года, пры гэтым пастаўшчык настойваў на тэрмінах пастаўкі – лістапад-снежань. Улічваючы абмежаваныя рэшткі АКДС, у жніўні 2017 года Міністэрства аховы здароўя звярнуўся да міністра аховы здароўя Расіі з просьбай паспрыяць у больш ранніх тэрмінах пастаўкі. «Наша просьба была пачутая, крыху скарэкціравалі тэрміны пастаўкі. Першая партыя вакцыны паступіла ў краіну 6 кастрычніка 2017 года, а 23 кастрычніка, на жаль, была прызнаная няякаснай па тых самых прычынах», - сказала Людміла Рэуцкая. Прадстаўнікі вытворцы прыязджалі ў Мінск для абмеркавання прычын браку. У выніку вытворца прызнаў выстаўленыя прэтэнзіі па якасці. Гэтая партыя таксама была вернутая пастаўшчыку.

Адначасова (для забеспячэння гарантаваных надзейных паставак) Міністэрства аховы здароўя звярнулася да вядучых вытворцаў зарэгістраваных вакцын, у склад якіх уваходзяць кампаненты коклюш, дыфтэрыя, слупняк ("Санафі Пастэр" і "Глаксо Сміт Кляйн"), з просьбай адшукаць магчымасць аператыўнай пастаўкі неабходных вакцын. Былі атрыманы адказы аб немагчымасці пастаўкі неабходнай колькасці ў кароткія тэрміны ў сувязі з працягласцю тэхналагічнага цыклу вытворчасці.

Для прадухілення зрыву імунапрафілактыкі Міністэрства аховы здароўя прапрацоўвала магчымасць альтэрнатыўных паставак вакцыны АКДС з іншых краін – Кітая, Індыі, Рэспублікі Карэя. У выніку ў лістападзе 2017 года было прынята рашэнне аб дзяржаўнай закупцы з адной крыніцы пяцівалентнай вакцыны «Эупента», якая змяшчае кампаненты коклюш, дыфтэрыя, слупняк, а таксама – гепатыт В і ХІБ у колькасці 200 тыс. дозаў. «З мэтай папярэджання надзвычайнай сітуацыі – праяў небяспечных для жыцця інфекцыйных захворванняў – і неабходнасцю выканання Нацыянальнага календара прышчэпак, з улікам рэкамендацый СААЗ, было прынята рашэнне аб закупцы «Эупенты». Бо зрыў своечасовай прышчэпкавай кампаніі мог бы прывесці да захворвання дзяцей на дыфтэрыю, коклюш і слупняк", - падсумавала Людміла Рэуцкая.

Прадстаўнік СААЗ у Беларусі адзначыў, што ў вакцыны «Эупента» ёсць прэкваліфікацыя СААЗ і гэта пацвярджэнне таго, што яна бяспечная, якасная і эфектыўная.

Вакцына «Эупента» праходзіць працэдуру рэгістрацыі, але яе можна выкарыстоўваць, распавёў намеснік дырэктара Цэнтра экспертыз і выпрабаванняў у ахове здароўя Мінздароўя Сяргей Марчанка. Магчымасць выкарыстання вакцыны як лекавага сродку ўстаноўлена заканадаўствам. Так, у 23-м артыкуле закона «Аб лекавых сродках» прыведзены пералік выпадкаў, пры якіх дапускаецца ўвоз у краіну і выкарыстанне незарэгістраваных лекавых сродкаў. Як правіла, па гэтай працэдуры на працягу шэрагу гадоў увозяцца лекавыя сродкі для лячэння ВІЧ, СНІД, сухотаў і іншых сур'ёзных хвароб, а таксама ўвозяцца лекавыя сродкі, якія пастаўляюцца ў краіну па лініі Глабальнага фонду. Сама магчымасць выкарыстання падобных незарэгістраваных лекавых сродкаў усталёўваецца заканадаўча. Парадак ўвозу лекавых сродкаў вызначаецца пастановай Саўміна, дзе гаворыцца: каб атрымаць дазвол на выкарыстанне такіх лекавых сродкаў, неабходна звярнуцца ў Міністэрства аховы здароўя, а яно ў адпаведнасці з пастановай Савета міністраў № 156 па ўстаноўленым пераліку выдае такі дазвол. Пералік дакументаў уключае акрамя вялікай колькасці адміністрацыйных дакументаў, кантрактаў, заяў, зацвярджэнняў і дакументы, якія павінны пацвярджаць статус лекавага сродку ў краіне вытворчасці, патрэбна таксама пацвярджаць якасць таго прадукту, які будзе пастаўляцца ў краіну.

З дакументаў, якія пацвярджаюць рэгістрацыю, быў прадстаўлены сертыфікат фармацэўтычнага прадукту, які выпісваецца рэгуляторных органам Карэі. У гэтым дакуменце адзначана, што вакцына зарэгістраваная на тэрыторыі Паўднёвай Карэі, сказана, што вытворца мае сертыфікат адпаведнасці вытворчасцей патрабаванням належнай вытворчай практыкі. Сертыфікат выдадзены нацыянальным органам Карэі, які таксама ўваходзіць у Канвенцыю па гарманізацыі патрабаванняў да лекавых прэпаратаў ICH. Да гэтага пераліку дакументаў абавязкова прыкладаўся сертыфікат якасці на пастаўляемую партыю вакцыны. Сяргей Марчанка звярнуў увагу, што вытворца дадзенай вакцыны прысутнічае ў Беларусі з 1999 года.

Па словах афіцыйнага прадстаўніка СААЗ у Беларусі Батыра Бердыклычава, абедзве вакцыны, якія ўвялі дзіцяці ў Ганцавіцкім раёне, былі прэкваліфікаваныя СААЗ. «Гэта працэс ацэнкі адпаведнасці прэпаратаў высокім стандартам якасці, бяспекі і эфектыўнасці. Абодва прэпараты прайшлі працэс прэкваліфікацыі. Сам працэс прэкваліфікацыі СААЗ адпавядае аналагічным стандартам і працэсу, які ўжываецца ў найбольш развітых краінах з моцнымі рэгулятарнымі органамі. Гэта краіны ЕС, ЗША і Японія. Гэта значыць патрабаванні да якасці і бяспекі вакцын, якія прэкваліфікаваныя СААЗ, дакладна такія ж, на тым самым узроўні, як патрабаванні, якія выстаўляюць для сябе гэтыя ж вядучыя развітыя краіны. Прэкваліфікацыя – гэта абавязковае патрабаванне для закупкі вакцын і медыцынскіх прэпаратаў праз структуры ААН і Глабальнага фонду. Але вельмі часта прэкваліфікацыйнымі прэпаратамі карыстаюцца і высокаразвітыя краіны. Магу прывесці прыклад: некалькі гадоў таму адчуваўся недахоп у вакцынах, асабліва у вакцынах БЦЖ, і краіны Балтыі, Нарвегія звярнуліся да закупкі прэкваліфікацыйных прэпаратаў », - адзначыў ён.

Адносна «Эупенты»: прэпарат выкарыстоўваецца ў многіх краінах свету, зарэгістраваны ў Карэі, у некаторых іншых краінах – у тым ліку ў СНД. І паколькі прэпарат пастаўляецца праз ЮНІСЕФ, то яго выкарыстоўваюць у Шры-Ланцы, Сірыі, М'янме і Эфіопіі.

Батыр Бердыклычаў таксама звярнуў увагу на асвятленне СМІ пытання вакцынацыі. «Гэта вельмі тонкая тэма. У Беларусі пры такім эпідэміялагічным дабрабыце насцярожанасць насельніцтва, медыцынскіх работнікаў, магчыма, зніжаецца, бо ёсць смяротныя захворванні, папярэджаныя вакцынацыяй. У той жа час, калі будуць якія-небудзь праблемы з вакцынацыяй, то гэтая праблема вернецца», - упэўнены ён.

 Пресс-служба Министерства здравоохранения