У Беларусі зафiксавана адзначаная стабілізацыя выяўлення новых выпадкаў ВІЧ-інфекцыі. На працягу апошніх трох гадоў у краіне выяўляецца ў сярэднім 2,5 тысячы новых выпадкаў штогод, у той час як у большасці краін рэгіёну УЕЦА дагэтуль назіраецца рост колькасці новых выпадкаў.

Нагадаем, што наша краіна з мэтай выканання да 2020 года глабальнай мэты 90-90-90 (90% людзей, якія жывуць з ВІЧ павінны даведацца пра свой статус, 90% павінны атрымліваць антырэтравірусную тэрапію, 90% тых, хто атрымлівае тэрапію, павінны мець невызначальнае вірусную нагрузку) на працягу апошніх трох гадоў забяспечвае ўсеагульную даступнасць тэсціравання на ВІЧ-інфекцыю.

У Беларусі, па стане на 1 лістапада 2018 г., паказчык захворвання на ВІЧ-інфекцыю складае 20,5 на 100 тысяч насельніцтва, што адпавядае ўзроўню захворвання за аналагічны перыяд мінулага года. У апошнія некалькі гадоў для выканання стратэгіі ЮНЭЙДС «90-90-90» у Беларусі вельмі актыўна сталі праводзіць тэсціраванне. Ёсць магчымасці па саматэсціраванні (у аптэках прадаюцца адмысловыя тэсты па сліне) – на ўзроўні ААН гэтыя крокі прызнаныя аптымальнымі мерамі. Вядома, яшчэ год-два ў краіне будзе назірацца прырост ВІЧ-інфіцыраваных. Ён звязаны з выяўленнем выпадкаў, якія раней былі невядомыя. Калі яшчэ некалькі гадоў таму ў рэгістры было 15 тыс. пацыентаў з ВІЧ (а разліковая лічба з улікам незарэгістраваных выпадкаў складала каля 35 тыс.), то сёння ў рэгістры звыш як 20 тыс. пацыентаў, а разліковая лічба – усяго 26 тыс. Пастаўленая азадача – скараціць да мінімуму разрыў паміж разліковымі лічбамі і лічбамі ў рэгістры. Гэта будзе сведчыць пра тое, што Беларусь дасягнула сітуацыі, калі практычна ўсе пацыенты з ВІЧ выяўлены. У адпаведнасці са стратэгіяй ЮНЭЙДС наступным крокам стане дасягненне другога паказчыка: 90% выяўленых пацыентаў павінны атрымліваць спецыфічнае лячэнне.

У краіне для гэтага ёсць адпаведныя айчынныя прэпараты, праводзяцца перамовы па зніжэнні кошту лекавых сродкаў. Дзякуючы гэтаму атрымаецца вырашыць і трэцюю задачу, калі ў 90% людзей, якія атрымліваюць лячэнне, будзе дасягнуты невызначаемы ўзровень віруснай нагрузкі.

Прайсці тэсціраванне, у тым ліку ананімнае, можна ў любой лячэбнай установе Беларусі, дзе ёсць працэдурны кабінет. Штогод у арганізацыях аховы здароўя ў краіне тэсціруецца на ВІЧ больш за 1 млн. чалавек – 13,2% ад колькасці насельніцтва. З мэтай пашырэння доступу да тэсціравання Міністэрствам аховы здароўя ў алгарытм дыягностыкі ВІЧ-інфекцыі ў якасці першага «скрынінгавага тэсту» ўключана выкарыстанне экспрэс-тэсту па крыві. Укараняецца саматэсціраванне пры ўмове рэалізацыі экспрэс-тэстаў праз аптэчную сетку. Многія рэгіёны рэспублікі праводзяць суцэльнае тэсціраванне насельніцтва на ВІЧ-інфекцыю. У выніку выяўлення максімальна магчымай колькасці людзей, інфікаваных ВІЧ, забеспячэння іх лячэння, зніжэння віруснай нагрузкі, з прычыны чаго ВІЧ-інфікаваныя перастануць з'яўляцца крыніцай інфекцыі для навакольных, мы зможам знізіць колькасць новых выпадкаў ВІЧ-інфікавання. Дадзеная праца будзе працягвацца, і ў бліжэйшыя два гады яшчэ будуць выяўляцца новыя выпадкі ВІЧ-інфекцыі.

На сёння больш карэктна было б параўноўваць дадзеныя па Беларусі з дадзенымі па краінах рэгіёну УЕЦА, а не геаграфічна з Еўропай. Эпідэмія ВІЧ-інфекцыі развівалася па-рознаму ў Заходняй і Цэнтральнай Еўропе, і зусім іначай у постсавецкіх краінах – рэгіёне УЕЦА, дзе асноўнай уразлівай групай сталі спажыўцы ін'екцыйных наркотыкаў і ў 1990 – 2000-х адзначаўся ўзрывападобны рост выпадкаў ВІЧ-інфекцыі з выхадам яе на шырокую папуляцыю.

У краінах Заходняй і Цэнтральнай Еўропы эпідэмія дагэтуль лакалізаваная ва ўразлівыя групы, у асноўным сярод мужчын, якія маюць сэкс з мужчынамі. Таму ўсе міжнародныя арганізацыі, у тым ліку СААЗ, распрацоўваючы свае праграмы па ВІЧ, уключаюць Беларусь у рэгіён УЕЦА, а не па геаграфічным прынцыпе ў Еўропу. І з чатырох краін УЕЦА, якія ўвайшлі ў спіс ЕЦКЗ (Беларусь, Малдова, Украіна, Расія) Беларусь не з'яўляецца лідэрам.

Абсалютна правільна параўноўваць сітуацыю ў краіне ў сучаснасці і мінулым, якія сведчаць аб рэальна дасягнутыя поспехі – у Беларусі адзначана стабілізацыя выяўлення новых выпадкаў ВІЧ-інфекцыі. На працягу апошніх трох гадоў у краіне выяўляецца ў сярэднім 2,5 тысячы новых выпадкаў штогод, у той час як у большасці краін рэгіёну УЕЦА дагэтуль назіраецца рост колькасці новых выпадкаў.

Гэтая стабілізацыя дасягнута правядзеннем велізарнай працы, у тым ліку з уразлівымі групамі (напрыклад, у нас эфектыўна працуюць праграмы зніжэння шкоды ад ін'екцыйнага наркаспажывання, у адрозненне ад Расіі), у тым ліку за дзяржаўныя грошы (працуе сістэма дзяржсацзаказу, калі дзяржава фінансуе дзейнасць грамадскіх арганізацый, прыцягваючы супольнасці пацыентаў да вырашэння іх праблем).

 Прэс-служба Міністэрства аховы здароўя